De Tweede Wereldoorlog roept tot op de dag van vandaag sterke emoties op. Dit blijkt uit de discussie rondom het openstellen van het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR). Moet dit grootste oorlogsarchief van Nederland nu wel of niet online door iedereen te doorzoeken zijn? Al voordat deze vraag actueel werd, is historische vereniging Heemkring Molenheide ruim drie jaar geleden gestart met een verkennend onderzoek. Zij wilden weten of er sprake was van samenwerking (collaboratie) met de Duitse bezetter in de gemeente Gilze en Rijen.
Gedurende het onderzoek besloten de auteurs, Kees van der Heijden, John Stienen en Bert Wagenmakers, om naast het onderwerp collaboratie ook het verzet in beschouwing te nemen. Beide verschijnselen bleken verband te houden; ze vormden niet zelden twee kanten van dezelfde medaille.
De auteurs hebben geprobeerd zo genuanceerd mogelijk te schrijven over de gebeurtenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog, als het gaat om collaboratie en verzet in Gilze en Rijen. Direct na de oorlog werden enkel de tegengestelde termen ‘goed’ en ’fout’ gebruikt. Zij benoemen waar mogelijk ook het enorme grijze gebied daartussen. Het is geen bijltjesdag en wij doen niet aan persoonsverheerlijking. Personen die betrokken waren bij collaboratie zijn overwegend in algemene termen omschreven.
Voor zover bekend is dit het tweede werk is sinds de geplande ‘openstelling’ van CABR dat een hele gemeenschap als onderzoeksobject neemt, na Recht en onrecht over de situatie in de periode 1944 en 1955 in de huidige gemeente Gulpen-Wittem.
Het boek Verzwegen verhalen uit de bezetting – Collaboratie en verzet in Gilze en Rijen 1940 – 1944 is te koop zijn via de Webshop Heemkring Molenheide of bij Bruna in Rijen en Thuis bij Hapers in Gilze. De prijs is € 17,50.
(foto auteurs bij boekpresentatie)