Op 8 mei 2025 is het 80 jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog eindigde in Europa. Op die dag wordt van 15:45 – 16:15 aan de Korte Herentalsestraat 9 in Antwerpen een Stolperstein geplaatst voor Jacob Ullman (1888-1942).
Het programma bestaat uit een welkomstwoord en korte intro door Ayelet Lerner namens Burgerinitiatief Struikelstenen Antwerpen, een muzikale omlijsting door Tatjana Scheck op viool en een korte levensbeschrijving door John Stienen.
Behalve nabestaanden uit het Verenigd Koninkrijk zullen ook vertegenwoordigers aanwezig zijn van de Machsike Hadass, de charedische joodse gemeenschap in Antwerpen die werd gesticht door Jacobs vader Rabbi Noach Zvi Ullman.
Jacob woonde ruim 15 jaar in Amsterdam op de Blasiusstraat 35-II, waarover John Stienen een artikel schreef in Joodse Huizen 8:
In maart 1924 kwam de zesendertigjarige diamanthandelaar Jacob Ullman op de verdieping wonen. Hij was afkomstig uit Antwerpen, maar had eerder met zijn ouders in Den Haag gewoond. Zijn vader en broer waren bekende orthodoxe rabbijnen. Ze hadden oorspronkelijk de Oostenrijkse nationaliteit, maar Jacob werd eind 1930 Nederlander. Kort daarna slaagde hij voor het brevet als moheel, waardoor hij besnijdenissen uit mocht voeren. Zijn broer Heinrich werd in Den Haag directeur van een groot joods weeshuis.
In de meidagen van 1940 probeerde Jacob met zijn moeder naar Frankrijk te vluchten, maar uiteindelijk keerden ze terug naar Antwerpen. In september 1942 werd hij gearresteerd tijdens de Rosj Hasjannarazzia in Antwerpen, de derde grote tegen Joden gerichte razzia in ’t Stad.
Omdat hij Nederlander was geworden, genoot hij niet de relatieve bescherming die de Belgische Joden tot 1943 nog genoten. Ook zijn oudere broer Salomon, opperrabbijn, Israëlitisch aalmoezenier bij het Belgische leger en voorzitter van de Vereeniging van Joden in België (de Belgische Judenrat) kon hem niet redden. Kort na de deportatie trad Salomon verbitterd af als voorzitter.
Zie ook: https://www.joodsmonument.nl/nl/page/731626/van-antwerpen-naar-auschwitz (en het daar genoemde artikel van dr. Laurien Vastenhout).
Hoewel Jacob Ullman Nederlander was, woonde hij begin 1941 niet in Nederland, waardoor hij tot 2022 onbekend bleef als Nederlands slachtoffer van de Sjoa. Mede naar aanleiding van het artikel dat John Stienen schreef kon hij onder de aandacht gebracht worden van Herinneringscentrum Kamp Westerbork, waardoor hij kon worden opgenomen in de Nationale Database Vervolgingsslachtoffers en er voor hem een steen kon worden geplaatst op het Holocaust Namenmonument Nederland.
Vooruitlopend op de ceremonie is er een pagina aangemaakt door de vrijwilligers van het Burgerinitiatief Struikelstenen Antwerpen: Jacob Ullman.